Cudowne lekarstwo czy złoty interes?

Współczesna medycyna pozostaje pod wielkim wrażeniem szans, jakie stwarza zastosowanie krwi pępowinowej w terapii wielu dotąd nieuleczalnych chorób. Jak wynika z badań komórki macierzyste zawarte w krwi pępowinowej mogą być wykorzystywane do skutecznego leczenia m.in. chorób układu odpornościowego czy niektórych nowotworów.

Rozwój nowej metody to dla jednych szansa na zdrowie i normalne życie, dla innych obietnica wielomilionowych zysków. Podczas gdy cały świat z nadzieją patrzy na rosnącą liczbę wyleczonych, właściciele powstających jak grzyby po deszczu banków krwi pępowinowej zacierają ręce, dopisując kolejne zera na swoich kontach bankowych.

Niezwykłe komórki ratujące życie

Fenomen komórek macierzystych polega na ich zdolności do samoodnowy i różnicowania się. To właśnie z nich w okresie życia zarodkowego powstają wszystkie komórki organizmu, np. komórki tkanki kostnej, nerwowej, mięśniowej i komórki krwi. W dalszym okresie życia komórki te występują przede wszystkim w tych tkankach, w których niezbędne jest stałe wytwarzanie nowych komórek, tj. w szpiku, krwi czy jelitach. To właśnie niezwykła zdolność do odnawiania się i przekształcania w różnego rodzaju komórki sprawia, że świat współczesnej medycyny tak żywo zainteresował się szerszym wykorzystaniem komórek macierzystych. Obecnie pomagają one w leczeniu ok. 70 chorób, których zdiagnozowanie jeszcze kilkanaście lat temu oznaczało niemal wyrok śmierci. Dziedziczne choroby krwi i układu immunologicznego, liczne nowotwory złośliwe, w tym rak nerki i piersi, oraz genetyczne zaburzenia metabolizmu – to tylko niektóre z nich. Jak wskazują ostatnie badania, istnieje duże prawdopodobieństwo, że komórki macierzyste mogą być również skutecznie wykorzystane w leczeniu chorób Alzheimera i Parkinsona, regenerowaniu tkanki mięśnia sercowego oraz przy łagodzeniu skutków rozległych oparzeń.

Polisa na wszelki wypadek

Do niedawna komórki macierzyste pozyskiwano wyłącznie ze szpiku i krwi obwodowej. Obecnie coraz częściej wykorzystuje się w tym celu krew pępowinową, która – jak pokazują najnowsze badania – jest znakomitym źródłem tych komórek. Znacznie mniejsza inwazyjność niż tradycyjne pobranie szpiku kostnego, łatwiejsze dopasowanie dawcy i biorcy oraz większe prawdopodobieństwo przyjęcia się przeszczepu – to tylko niektóre zalety tej metody. Sam zabieg pobrania trwa ok. pięciu minut, jest bezbolesny i całkowicie bezpieczny zarówno dla dziecka, jak i matki.

Krew pępowinowa, pozostająca w pępowinie i łożysku po narodzinach dziecka, była dotąd traktowana jako odpad i utylizowana. Dziś wielu zapobiegliwych rodziców w trosce o zdrowie swoich pociech decyduje się na pobranie i zdeponowanie jej w wyspecjalizowanych bankach krwi pępowinowej.

– Przechowywanie krwi to swego rodzaju polisa na życie, nie wybaczyłbym sobie, gdyby za kilka lat okazało się, że ta krew jest potrzebna, a my świadomie z niej zrezygnowaliśmy – mówi Michał Knapik, tata dwumiesięcznej Emilki, od której po urodzeniu pobrano krew pępowinową. Nowa metoda z miesiąca na miesiąc zyskuje coraz większą popularność, a spodziewający się narodzin dziecka na każdym kroku przekonywani są o jej zaletach. – Szpitale, gabinety ginekologiczne są pełne ulotek i plakatów różnych firm, które się tym zajmują. Mnie osobiście przekonała lektura stron internetowych oraz konsultacja z lekarzem prowadzącym ciążę, który stwierdził krótko: „jeśli was stać, nie ma się nad czym zastanawiać” – opowiada Knapik.

Inwestycja dla bogatych

Żeby zdecydować się na taki krok, trzeba dysponować określoną sumą pieniędzy. Pobranie krwi to jednorazowy wydatek rzędu 1500 zł, natomiast za jej przechowywanie przez 18 lat trzeba zapłacić ok. 4000 zł. Banki krwi pępowinowej to wyposażone w najlepszy sprzęt i nowocześnie zarządzane jednostki komercyjne, nastawione na generowanie jak największych zysków. Ze względu na wysokie ceny nie wszystkich Polaków stać na to, aby korzystać z ich usług. – Sama idea i perspektywy, że ta krew naprawdę będzie ratować życie w najbliższym czasie, oraz dostępność banków są bardzo zachęcające. Jednak cena może odstraszyć i na pewno wiele osób zniechęcić. Wiadomo, że życia się nie wyceni, lecz nie każdego stać na wydatek ok. 6 tys. zł. Na pewno dużą pomocą i zachętą byłoby choć częściowe refundowanie tego z NFZ – podsumowuje Michał Knapik.

Niestety, w Narodowym Funduszu Zdrowia brakuje na to pieniędzy. Wprawdzie istnieją państwowe banki krwi pępowinowej, ale ze względu na niewystarczające środki finansowe liczba dokonywanych w nich pobrań pozostaje bardzo ograniczona. Dodatkowo krew w nich przechowywana przeznaczona jest do ogólnego użytku, nie zaś dla konkretnego dziecka, od którego pochodzi. W tej sytuacji rodzice chcący zabezpieczyć przyszłość swoich dzieci zmuszeni są do korzystania z kosztownej oferty banków komercyjnych.

Świetlana przyszłość

Jak zapewniają naukowcy, to dopiero początek wykorzystania w medycynie fenomenu komórek macierzystych. Dynamiczny rozwój tej dziedziny pozwala mieć nadzieję, że już za kilka lat wiele nieuleczalnych dzisiaj chorób zostanie ostatecznie pokonanych, a sama procedura związana z pobraniem i przechowywaniem krwi pępowinowej stanie się bardziej dostępna dla przeciętnego Polaka. Tymczasem właściciele komercyjnych banków krwi pępowinowej mogą spać spokojnie, w nadchodzącym czasie ten biznes czeka świetlana przyszłość.

WOJCIECH KUDER

Komórki macierzyste z krwi pępowinowej przechowywane są w bankach krwi pępowinowej w temperaturze ok. -190˚C. Według najnowszych danych mogą tam przebywać nawet 24 lata!

Procedura pobrania krwi pępowinowej jest prosta, całkowicie nieinwazyjna i niezaburzająca normalnego przebiegu porodu. Pobiera ją specjalnie przeszkolony w tym zakresie personel szpitala. Cały proces jest bezbolesny zarówno dla dziecka, jak i matki, ponieważ stosuje się go po urodzeniu i odpępnieniu dziecka. Eliminuje to ryzyko zainfekowania krwi dziecka. Krew pępowinowa pobierana jest także w trakcie odbioru ciąży mnogiej oraz przy porodzie przeprowadzanym metodą cesarskiego cięcia.