Pożyczka preferencyjna alternatywą dla dotacji

W drugiej połowie czerwca 2010 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zamierza ogłosić trzeci już nabór wniosków w ramach „Programu dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji”.

Mimo iż nie została jeszcze przedstawiona dokumentacja do trzeciego konkursu, to z zapowiedzi NFOŚiGW wynika, że wprowadzone zostaną istotne korzystne zmiany dla przedsiębiorców. W dodatku, biorąc pod uwagę bardzo niski budżet w ostatnim konkursie w ramach działania 9.4 POIŚ Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych (dostępna pula 195 mln zł wystarczy zaledwie na dofinansowanie kilku projektów), może się okazać, iż pożyczka preferencyjna będzie jedynym na rynku źródłem wsparcia OZE.

Zasady dofinansowania

W ramach Programu beneficjent może uzyskać od 4 do 50 mln zł (jednak nie więcej niż 75 proc. kosztów kwalifikowanych projektu) pożyczki o oprocentowaniu zmiennym (WIBOR 3M + 50 pkt. bazowych). Okres finansowania pożyczki wynosi maksymalnie 15 lat, licząc od pierwszej wypłaty, natomiast karencja w spłacie rat kapitałowych liczona jest od daty wypłaty ostatniej transzy pożyczki i nie może być dłuższa niż 18 miesięcy od daty zakończenia realizacji przedsięwzięcia. Co najważniejsze, oprócz preferencyjnego oprocentowania możliwe jest również umorzenie nawet 50 proc. wartości pożyczki.

Trzeba jednak pamiętać, że warunki jego uzyskania są dość restrykcyjne – przede wszystkim umorzenie nie będzie udzielane, jeżeli wartość bieżąca netto inwestycji (NPV, ang. Net Present Value – wartość odpowiada nadwyżce zdyskontowanych przychodów z przedsięwzięcia nad zdyskontowanymi kosztami, jest więc miarą efektywności przedsięwzięcia) będzie dodatnia.

W konkursie będą mogły wziąć udział wszystkie podmioty podejmujące działalność w zakresie OZE i wysokosprawnej kogeneracji, ale pożyczką mogą być objęte inwestycje o wartości wyższej niż 10 mln zł. W ramach Programu dofinansowanie mogą uzyskać:
- elektrownie wiatrowe o mocy poniżej 10 MWe
- elektrownie wodne o mocy poniżej 5 MWe
a także przedsięwzięcia związane z:
- pozyskiwaniem energii z wód geotermalnych
- wysokosprawną kogeneracją bez użycia biomasy
- wytwarzaniem energii cieplnej przy użyciu biomasy
- wytwarzaniem energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu przy użyciu biomasy
- wytwarzaniem energii elektrycznej i/lub ciepła z wykorzystaniem biogazu.

Wsparcie dotyczące kosztów przygotowania niezbędnych projektów i dokumentacji udzielane jest w postaci pomocy de minimis, a na pozostałe koszty kwalifikowane udzielana jest pomoc regionalna. Oznacza to m.in., że wydatki związane z pracami przygotowawczymi można ponosić przed złożeniem wniosku o pożyczkę, ale nie wcześniej niż 1 stycznia 2007 r., natomiast pozostałe koszty mogą być ponoszone dopiero po otrzymaniu informacji o wstępnej kwalifikacji do udzielenia dofinansowania.

Kwota pomocy publicznej w ramach pożyczki wyliczana jest poprzez Ekwiwalent Dotacji Brutto (EDB jest to kwota pomocy, jaka może być przyznana przyszłemu beneficjentowi bez uwzględnienia opodatkowania), który (wraz z umorzeniem, jeśli jest przyznane) nie może przekroczyć 30 proc. kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia i nie może być wyższy niż 20 mln zł.

W montażu finansowym dla danego przedsięwzięcia można uwzględnić inne źródła dofinansowania, jednakże łączna wartość wsparcia nie może przekroczyć poziomu pomocy publicznej.

Korzystne zmiany nadchodzącego konkursu

Założenia poprzednich konkursów były mocno krytykowane przez starających się o pożyczkę przedsiębiorców. Duża część projektów złożonych w pierwszym konkursie została odrzucona
przez NFOŚiGW z powodu braku wymaganej dokumentacji potwierdzającej gotowość przedsięwzięcia do realizacji. Chodziło przede wszystkim o takie załączniki jak pozwolenie budowlane, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach czy koncesja lub promesa koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej.

W pierwszym konkursie należało je złożyć wraz ze studium wykonalności nie później niż trzy miesiące od otrzymania informacji o pozytywnej ocenie wniosku wstępnego. Dla większości potencjalnych inwestorów były to wymagania nie do przejścia. W ramach tego konkursu dofinansowanie w formie pożyczki uzyskało tylko siedmiu inwestorów (pięć elektrowni wiatrowych i dwie elektrownie wodne).

W drugim konkursie (nie został jeszcze rozstrzygnięty – wnioski są w trakcie oceny merytorycznej) czas na dostarczenie załączników został skrócony aż do jednego miesiąca. Jedynym pocieszeniem był zapis, że w obu poprzednich konkursach takie załączniki jak umowa o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej, umowa bezpośrednia z odbiorcą energii elektrycznej czy dokumenty zapewniające środki finansowe na inwestycje w uzasadnionych przypadkach mogły być złożone w późniejszym terminie, najpóźniej przed podpisaniem umowy o dofinansowanie.

Rewolucyjną zmianą w stosunku do poprzednich rund jest możliwość sukcesywnie dostarczanej dokumentacji, po dostatecznym przygotowaniu przedsięwzięcia, lecz nie później niż do końca maja 2011 roku (jednak w uzasadnionych przypadkach okres ten będzie mógł być wydłużony nawet o kolejne sześć miesięcy).

Niebagatelnym udogodnieniem jest również fakt, iż beneficjenci, których przedsięwzięcia – ocenione pozytywnie – ze względu na wyczerpanie puli alokacji nie zostały zakwalifikowane do udzielenia dofinansowania, będą mogli rozpocząć realizację przedsięwzięcia na własne ryzyko, a udzielenie dofinansowania będzie możliwe po ewentualnym uwolnieniu środków finansowych lub zwiększeniu alokacji na ten cel.

Zmianie nieco ulegnie również wstępna ocena wniosków. W pierwszym etapie nastąpi selekcja przedsięwzięć, prowadząca do uszeregowania projektów wg wskaźnika DGC (dynamiczny koszt jednostkowy – wskazuje on, jaki jest techniczny koszt uzyskania jednostki efektu ekologicznego), a następnie udzielone zostaną promesy dla przedsięwzięć zakwalifikowanych do udzielenia dofinansowania (z zastrzeżeniem ponownej weryfikacji w zakresie pomocy publicznej oraz pozytywnej oceny finansowej).

Warto także pamiętać, że w odróżnieniu od poprzednich konkursów wraz z wnioskiem wstępnym i dokumentem rejestrowym konieczne będzie udokumentowanie prawa do realizacji przedsięwzięcia na wskazanym terenie – wcześniej załącznik ten był również wymagany, ale dopiero przy składaniu dokumentacji uzupełniającej.

Pożyczka z WFOŚiGW

Oprócz wsparcia oferowanego na szczeblu centralnym, uruchomione zostaną nabory wniosków w ramach pożyczki preferencyjnej w poszczególnych województwach dla projektów o wartości niższej niż 10 mln zł. Wysokość pożyczki o stałym oprocentowaniu 3 proc. w skali roku wyniesie maksymalnie 75 proc. kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Spłata pożyczki odbywać się będzie w ratach kwartalnych, a okres finansowania nie będzie mógł być dłuższy niż 10 lat od wypłaty pierwszej transzy pożyczki. Natomiast okres karencji w spłacie rat kapitałowych wyniesie 18 miesięcy, licząc od daty wypłaty pierwszej transzy pożyczki.

Nabór w ramach Programu przeprowadzą WFOŚiGW w poszczególnych województwach. Najpierw jednak instytucje te (jako beneficjenci pośredni) muszą uzyskać promesę dofinansowania z NFOŚiGW. Jeżeli ją otrzymają, wówczas mogą przygotować dokumentację i ogłosić nabór wniosków dla beneficjentów końcowych, czyli np. przedsiębiorców. Obecnie większość WFOŚiGW ma promesę dofinansowania, jednak wstrzymują się one z ogłoszeniem swych naborów do chwili otrzymania od NFOŚiGW ostatecznych wytycznych dotyczących przeprowadzania konkursów.

Mimo że pożyczka preferencyjna nie jest tak atrakcyjnym źródłem dofinansowania jak dotacja (w przypadku braku umorzenia, pożyczkę należy w całości zwrócić, natomiast dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową), to w obecnej sytuacji warto wziąć pod uwagę taką formę dofinansowania inwestycji. Po pierwsze, pożyczka udzielana jest na preferencyjnych, o wiele korzystniejszych niż rynkowe warunkach, nie ma też przeszkód, aby połączyć ją z kredytem komercyjnym udzielanym na warunkach rynkowych. Po drugie, dotacje unijne na inwestycje w zakresie odnawialnych źródeł energii powoli się wyczerpują. Ostatni nabór do wspomnianego działania 9.4 PO Infrastruktura i Środowisko zakończył się 31 maja. Co więcej, niski poziom dostępnych środków na to działanie uniemożliwi dofinansowanie wszystkich, nawet tych bardzo dobrze przygotowanych inwestycji.

MACIEJ NOSKOWIAK
Konsultant MCG SA

źródło: Eurogospodarka 6/2010